Skocz do zawartości

Ciekawostki z techbazy #1: Wstęp i systemy liczbowe

(0 opinii)

Witam.

Jako że mi się nudzi i pewnie w ferie jeszcze bardziej mi się będzie nudzić, to podzielę się z wami paroma rzeczami z techbazy (głównie z cyfrówki :D) (kierunek Tele-Inf, ale każdy kto idzie do jakiegokolwiek elektronika/mechatronika też to będzie miał). Na dzisiaj trochę o binarce, co przydaje się ogólnie w programowaniu, a i także o innych systemach liczbowych. Zapraszam.

 

 

Na początek: Co to jest tak naprawdę system dziesiętny?

Tym systemem posługujemy się tak naprawdę na co dzień. Wygląda on tak:

D = {0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9}

Czyli zawiera on cyfry (ważne: nie mylić cyfr z liczbami!) od 0 do 9. A teraz dajmy sobie jakąś dowolną liczbę w tym systemie, np. 953, i rozłóżmy na czynniki.

 

953 = 9 * 10^2 + 5 * 10^1 + 3 * 10^0

(^ to potęga)

 

Po tym przykładzie możemy wywnioskować, że system dziesiętny to system pozycyjny, czyli każda cyfra ma określoną przez bazę systemu wartość. W tym przypadku baza wynosi 10, ponieważ jest to system dziesiętny i z definicji zawiera 10 cyfr. Więc każda cyfra w każdej liczbie systemu pozycyjnego ma określoną w taki sposób wartość:

x * z^y

gdzie x to cyfra, z to podstawa danego systemu, w naszym przypadku 10, a y to pozycja tej cyfry w liczbie liczona od 0. Na tym opiera się każdy system pozycyjny, więc to podstawa.

 

Skoro już wiemy co to system pozycyjny i jak wygląda, możemy przejść dalej.

 

System binarny (dwójkowy)

 

System binarny to system w którym działa każde urządzenie cyfrowe (NIE KAŻDE URZĄDZENIE ELEKTRONICZNE!). W tym momencie jest to standard, ponieważ wcześniej urządzenia opierały się na sygnałach analogowych, a w dzisiejszych czasach wszystko jest łatwiej zrobić w technice cyfrowej.

 

Krótko mówiąc, można powiedzieć że to najprostszy z systemów pozycyjnych, ponieważ wygląda on tak:

B = {0, 1}

Zawierają się na niego tylko 2 cyfry, odpowiadające stanowi niskiemu (0) oraz wysokiemu (1) (ale to tłumaczenie bardziej dla elektroników).

 

No, a więc jak wygląda dowolna liczba binarna, oraz jak rozłożyć ją na czynniki? Pamiętamy wzór z systemu dziesiętnego, w tym wypadku bazą jest 2, czyli przykładowo liczba 101001 rozłożona na czynniki będzie wyglądała tak:

101001 = 1 * 2^5 + 0 * 2^4 + 1 * 2^3 + 0 * 2^2 + 0 * 2^1 + 1 * 2^0

Powyższy przykład opisuje jednocześnie sposób konwersji między systemem binarnym a dziesiętnym.

Troszkę skróćmy sobie to równanie.

101001 = 1 * 2^5 + 0 * 2^4 + 1 * 2^3 + 0 * 2^2 + 0 * 2^1 + 1 * 2^0 = 2^5 + 2^3 + 2^0 = 32 + 8 + 1 = 41

Tadam! Umiemy przekonwertować liczbę binarną na dziesiętną!

 

A jak przekonwertować liczbę dziesiętną na dwójkową?

Musimy dzielić przez 2, a reszta będzie nam określała cyfrę w systemie dwójkowym. Opiszę to na przykładzie liczby 96.

96 : 2 = 48 reszty 048 : 2 = 24 reszty 024 : 2 = 12 reszty 012 : 2 = 6 reszty 06 : 2 = 3 reszty 03 : 2 = 1 reszty 11 : 2 = 0 reszty 1

Teraz bierzemy wartości reszty od dołu go góry i zapisujemy jako liczbę. Wychodzi 1100000. Możemy sprawdzić na kalkulatorze (tryb programisty) czy to poprawny wynik.

 

No dobrze, znamy już system binarny. Teraz kolejny system, który przydaje się w informatyce.

 

System hexadecymalny (szesnastkowy)

System ten jest kolejnym systemem, stworzony został by "zmiejszyć liczby", ponieważ cyfra w systemie szesnastkowym (dalej będę nazywał go po prostu hex) ma tak jakby większą wartość niż liczba w systemie dziesiętnym, z powodu że ma większą podstawę.

 

Wygląda on tak:

H = {0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, C, D, E, F}

Okej, ale co tam robią litery? Tym literom są przyporządkowane wartości, w systemie dziesiętnym można je określić tak:

A = 10B = 11C = 12D = 13E = 14F = 15

W tym systemie jest ogólnie określana pamięć komputera, adresy, i ogólny assembler. Także dla niektórych to podstawa.

 

Przechodzimy do rozpisania go. Weźmiemy liczbę 4BD. W tym przypadku podstawa wynosi 16.

4BD = 4 * 16^2 + 11 * 16^1 + 13 * 16^0

I w tym momencie możemy zrobić to samo, co w binarnym - zamienić na system dziesiętny.

4BD = 4 * 16^2 + 11 * 16^1 + 13 * 16^0 = 4 * 256 + 11 * 16 + 13 * 1 = 1024 + 176 + 13 = 1213

Proszę bardzo. Oczywiście możemy też zrobić tu to samo, co w systemie binarnym, jeśli chcemy zamienić liczbę systemu dziesiętnego na hex, dzielimy przez podstawę systemu. Przykładowo, liczba 632:

632 : 16 = 39 reszty 839 : 16 = 2 reszty 72 : 16 = 0 reszty 2

Zapisujemy od dołu do góry reszty z dzielenia, i wychodzi nam liczba 278!

 

Mógłbym jeszcze tutaj omówić system ósemkowy, ale zasada wygląda w nim tak samo jak w powyższych - zawiera od cyfry od 0 do 7, zasady zamiany na i z systemu dziesiętnego wyglądają tak samo. Polecam dla kogoś kto się tym interesuje, ale w następnych tutkach będą o nim wzmianki.

 

Cóż, kontynuacja niedługo. Enjoy.

26 komentarzy

Rekomendowane komentarze

Zarax

VIP

Opublikowano

To się poznaje w pierwszym semestrze w technikum informatycznym. Może wyglądać na trudne ale to łatwizna

Na teleinformatyku też :P

To są podstawy, to trzeba mieć w 1 palcu na tych kierunkach.

Konto

Nawigacja

Skonfiguruj powiadomienia push w przeglądarce

Chrome (Android)
  1. Stuknij ikonę kłódki obok paska adresu.
  2. Stuknij Uprawnienia → Powiadomienia.
  3. Dostosuj swoje ustawienie.
Chrome (Komputer)
  1. Kliknij ikonę kłódki na pasku adresu.
  2. Wybierz Ustawienia witryny.
  3. Znajdź Powiadomienia i dostosuj swoje ustawienie.