Buddyzm

[stokarz]

Podajcie mi najważniejsze i najciekawsze informacje z dziejów buddyzmu, o tym czym jest jak powstał itd. Potrzebuje mniej więcej tyle by móc gadać przez 15min. Oczywiście za pomoc będą lajki.

[.Pestka.]

Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

 

Po śmierci Buddy, w ciągu pięciu wieków, nauki te rozprzestrzeniły się z subkontynentu
indyjskiego na centralną, południowo-wschodnią i wschodnią Azję,
aby współcześnie dotrzeć również na Zachód. Buddyzm od początku swojego
istnienia był systemem o bardzo luźnej strukturze, zarówno od strony
organizacyjnej, jak i doktrynalnej. W trakcie rozwoju historycznego
powstały liczne jego odmiany i szkoły, które zazwyczaj (choć nie zawsze)
nawzajem się tolerowały, a nawet wspierały. Współcześnie buddyzm dzieli
się na trzy tradycje: Theravāda (sanskr. Sthaviravāda), Mahāyāna i Wadżrajana,
przy czym ta ostatnia jest częścią mahajany. Dane na temat liczebności
buddystów na świecie są mocno rozbieżne — w zależności od źródeł
podawane są liczby od 230 do 500 milionów (dane o buddystach w niektórych krajach, na przykład w Polsce,
są niedostępne). W 2008 roku na świecie było 380 mln buddystów, co daje
buddyzmowi piąte miejsce wśród najliczebniejszych religii świata po chrześcijaństwie, islamie, hinduizmie i tradycyjnej, ludowej religii chińskiej (taoizm, konfucjanizm).

 

Ewentualne zaklasyfikowanie buddyzmu jako religii zależy od przyjętej definicji tego określenia. Jeśli pojęcie "religia"
zdefiniować jako wiarę w rządzącego światem boga lub bogów i oddawanie
mu czci, buddyzm nie jest religią, gdyż żadna wiara tego typu tutaj nie
występuje. Z drugiej jednak strony, buddyści wyznają wiarę w istnienie
istot nadprzyrodzonych (np. dewy) oraz posiadają pogląd na temat życia po śmierci (reinkarnacja), co zwykle jest kojarzone z pojęciem religii. Z tego powodu zasugerowano dla buddyzmu określenie "religii nieteistycznej".

Religioznawca Ninian Smart
zdefiniował religię jako zjawisko, które może być rozpatrywane w
siedmiu wymiarach: doktrynalno-filozoficznym, narracyjno-mitycznym,
etyczno-prawnym, obrzędowo-rytualnym, doświadczeniowo-emocjonalnym,
społeczno-instytucjonalnym i materialnym. Przy przyjęciu tej definicji
za poprawną, buddyzm jest religią.

1. Wymiar obrzędowo-rytualny – w buddyzmie występują rytuały, takie jak
   golenie głowy przy przystąpieniu do klasztoru, comiesięczne recytowanie
   Zbioru Reguł Zakonnych, palenie kadzideł, ofiarowywanie kwiatów,
   pokłony.
2. Wymiar doświadczeniowo-emocjonalny – centralne znaczenie w buddyzmie
   ma samodoskonalenie się i dążenie do oświecenia; aspektem emocjonalnym
   może być tutaj rozwój współczucia. Narzędziem ku temu celowi jest medytacja.
3. Wymiar narracyjno-mityczny – występują mity związane z życiem Buddy i
   czynionymi przez niego cudami. Nieraz pojawiają się w nich bogowie i
   istoty nadprzyrodzone.
4. Wymiar doktrynalno-filozoficzny – pojęcia takie jak Cztery Szlachetne Prawdy, sunjata, karma, reinkarnacja składają się na doktrynę buddyjską. W ciągu wieków powstało również wiele buddyjskich traktatów filozoficznych.
5. Wymiar etyczno-prawny – buddyści wyznają zasadę niekrzywdzenia (ahimsa) i starają się szanować wszelkie życie (nie tylko ludzkie).
6. Wymiar społeczno-instytucjonalny – mnisi gromadzą się w zakonach (sangha).
   Nie ma jednak centralnej buddyjskiej instytucji, ani głównego
   przywódcy, a decyzje, zgodnie z zaleceniami Buddy, mają być podejmowane
   poprzez konsensus.
7. Wymiar materialny – istnieją klasztory buddyjskie, a także buddyjskie dzieła sztuki, takie jak posągi i rzeźby Buddy.

Historia

 

 

Budda Siakjamuni
nie zostawił po sobie żadnych bezpośrednich przekazów. Calą wiedzę
przekazał swoim uczniom, którzy po jego śmierci spisali je. Historia
buddyzmu opiera się jednak także na przekazie ustnym.

Podczas swego 45-letniego nauczania Budda przemierzał północne Indie. Najpierw przekazywał głównie nauki Therawady, które służyły uwalnianiu się z własnego cierpienia. To na nich opierają się nauczania Wielkiej Drogi,
które podkreślają znaczenie mądrości i współczucia, które z kolei
pozwalają pomagać nie tylko sobie, ale też innych. Na końcu Budda
przekazał nauki Diamentowej Drogi, zmierzającej do rozpoznania natury umysłu.

Buddyzm Therawady rozprzestrzenił się w sto lat po Buddzie aż po Iran i Azję Centralną. W I w. n.e. nauki Wielkiej Drogi dostały się do północnych Indii, a tam między V w., a VIII w. nastąpił okres ich dużego rozkwitu. W tym samym czasie w Tybecie znano już podstawy Diamentowej Drogi.

W ciągu XI i XII wieku buddyzm Therawady (tzw. buddyzm południowy) zadomowił się w krajach Azji południowo-wschodniej: na Sri Lance, Tajlandii, Birmie, częściowo w Wietnamie, Indonezji, a także w Kambodży, na Laosie i Bali. Natomiast buddyzm Wielkiej i Diamentowej Drogi (tzw. buddyzm północny) umocnił się w Centralnej i Wschodniej Azji, czyli w Chinach, Japonii, części Wietnamu, Korei i w Tybecie, a od początku XVI wieku także w Mongolii.

Paradoksalnie, buddyzm zaczął zanikać w kraju swego pochodzenia – w Indiach. Na przełomie I i II tysiąclecia izyslamscy agresor zaczęli podbój Indii. Do roku 1100 buddyzm został całkiem zniszczony w Kaszmirze. Nauczyciele i praktykujący uciekali na Nizinę Środkowoindyjską lub przez góry do Tybetu. 100 lat później muzułmanie opanowali cały kraj. W końcowym okresie buddyzmu w Indiach
nauczyciele buddyjscy skoncentrowali się na przenoszeniu nauk do
krajów, które się na nie otworzyły. Dzięki temu nauki buddyjskie
przetrwały, mimo spustoszenia Indii. Książki palone przez muzułmanów były już przetłumaczone na inne języki i zapoznawano już z nimi odległą ludność Azji.

Buddyzm wywarł wielki wpływ na kulturę krajów, które go wtedy przyjęły i miał trwać całe tysiąclecie,
aż do naszych czasów. Dzisiejszy buddyzm zawiera więc w sobie niezwykle
bogate, życie duchowe tak różnorodnych kultur jak np. starożytne Indie,
Japonia, Tybet, czy Chiny.

Buddyzm rozprzestrzeniał się tylko tam, gdzie ludzie się na niego otwierali, a nie poprzez misjonarstwo. Narodziny Buddy przypadły na czas niezwykle bogatego rozkwitu umysłowego w kulturze indyjskiej, kiedy kwestionowano istniejące tradycje i wypróbowywano nowe drogi. Po śmierci Buddy jego uczniowie dalej rozprzestrzeniali nauki. Buddyjski uniwersytet w Nalandzie na długie stulecia stał się ośrodkiem życia umysłowego. Podróżujący kupcy przenosili do innych krajów wieści o naukach buddyjskich. Zaciekawieni ludzie zapraszali buddystów z Indii, a ci nauczali tam ludność nowej religii. Czasem nowe nauki wspierali wielcy królowie, jak Aśoka w Indiach, Trisong Detsen w Tybecie czy nawet cesarze chińscy. Innym ważnym czynnikiem, który miał wpływ na szerzenie nauk buddyjskich poza Indiami, było skodyfikowanie pism buddyjskich, co stanowiło podstawę dla studiów filozofii buddyjskiej, a także prowadziło do dalszego rozprzestrzeniania się nauk.

W XX wieku rozpoczął się nowy okres w historii buddyzmu: spotkanie z Zachodem. Nasilił się on wraz z wypędzeniem lamów z Tybetu przez Chińczyków. Już w XIX w. uczeni brytyjscy, rosyjscy, niemieccy i francuscy zajmowali się tekstami buddyjskimi. Rozpoczynając od akademickich zainteresowań, niektórzy Europejczycy
w końcu zmieniali religię na buddyzm. Tak powstały pierwsze wspólnoty
buddyjskie w Europie. Wraz z przełomem w myśleniu świata zachodniego w latach sześćdziesiątych
rozpoczęły się poszukiwania sensu i treści życia, a głębokie nauki
buddyjskie odpowiadały na wiele pytań również w naszej kulturze. W tym
czasie tysiące ludzi na Zachodzie zaczęło praktykować buddyzm i dołączać
do wspólnot buddyjskich.

Tymczasem w Azji zainteresowanie buddyzmem się zmniejsza. Po inwazji Chin na Tybet w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych,
kultura Tybetu została prawie całkowicie zniszczona. Wyraźnie widać, że
największe duchowe otwarcie na nauki buddyjskie ma dziś miejsce przede
wszystkim w zachodniej części świata. Zdarza się nawet, że ludzie z
Zachodu przenoszą buddyzm do krajów azjatyckich.

 

 

[stokarz]

Dzięki, już po wszystkim można zamknąć.