Karty graficzne

[Combative]

Karta graficzna, inaczej GPU (Graphic Processing Unit) to zaawansowany układ, którego zadaniem jest renderowanie grafiki oraz jej konwersję na sygnał zrozumiały dla wyświetlacza. Inna nazwa tegoż podzespołu brzmi "VGA", jednak tej nazwy używamy rzadko. Główni producenci to ATI (AMD) nVidia i Intel, który produkuje w swoich procesorach zintegrowane karty graficzne. Nie ma czegoś takiego jak najlepsza marka, zależy jaki model porównujemy z jakim itd. Karta graficzna składa się z kilku części:

-Procesor graficzny

 

Przykładowe zdjęcie tej części. Jest to główna jednostka obliczeniowa. Procesory graficzne są tworzone w danym rozmiarze technologicznym, np. 32nm (czytaj trzydzieści dwa nanometry). Mają swoje taktowanie, np. 860Mhz itp. Zwiększanie (podkręcanie) tej wartości może zwiększyć wydajność, jednak karta wtedy bardziej się grzeje. Rekordowe taktowanie procesora karty graficznej było uzyskane przez overclockerów - było to 2GHz. Jak widać, taktowanie głównego procesora komputera jest większe od taktowania procesorów kart graficznych. Procesor korzysta z pamięci, do przetwarzania danych. Mogą być różne nazwy kodowe procesorów, np. Pitcairn, Tahiti, Kepler itd. To producent wymyśla nazwę.

-Pamięć

 

Te czarne prostokątne coś to właśnie pamięć karty graficznej. Procesor z niej korzysta, aby renderować grafikę, ogólnie pamięć jest potrzebna procesorowi do przetwarzania danych, prawie tak samo jak nam, ludziom (jeśli jakiś kot lub inne stworzenie to czyta to ja przepraszam ). Istnieje kilka typów pamięci do karty graficznej:

-GDDR, jest to wręcz archaiczna pamięć, dzisiaj już prawie każdy o niej zapomniał. Skrót GDDR pochodzi od Graphic Double Data Rate.

-GDDR2, nieco nowsza, ogólnie bazuje na pamięci RAM typu DDR2 (poradnik o pamięciach RAM), tylko jest stworzona tylko dla kart graficznych. Mała wydajność, taktowanie od około 400MHz do 800MHz.

-GDDR3, lepsza, bazuje na zwykłym DDR3, często taktowanie jest niższe niż takie jakie jest w rzeczywistości wydajne, np. jest napisane x MHz, a np. rzeczywiste więcej.

-GDDR4, pamięć do kart graficznych czwartej generacji. Właściwie to niewielkie ulepszenie GDDR3, dziś jej prawie nikt nie wykorzystuje, jednak są Radeony z pamięciami GDDR4, nVidia wcale takowych nie produkowała.

-GDDR5 jest to najwydajniejsza pamięć, taktowania rzeczywiste 3,5GHz. Pierwszą kartą graficzną posiadająca pamięć GDDR5 był Radeon 4870. GDDR5 jest aż 2 razy wydajniejszy od GDDR3!

Nie da się dołożyć ani zmienić pamięci karty graficznej! To jest wbudowane. Niektóre karty zintegrowane korzystają z pamięci RAM komputera, tak zwanej współdzielonej.

-Chłodzenie (cooler)

Ten obrazek przedstawia rozłożone chłodzenie Asus Direct CU II od karty radeon 7970.

Cooler służy do chłodzenia pamięci, procesora graficznego i kondensatorów, ogólnie karty graficznej. Akurat przedstawiony na obrazku cooler to autorskie chłodzenie asusa, to znaczy firma Asus je "wynalazła" i stosuje je w kartach graficznych, a ono dobrze się sprawdza. Radiator to blok blaszek aluminiowych który dosłownie zbiera ciepło, ciepłowody (profesjonalnie heat-pipe) są wykonane z miedzi i przemieszczają ciepło tak, żeby szybciej uciekało bądź żeby w każdym miejscu radiatora temperatura była równa. Wentylatory (nie wiatraki, wiatraki to są w Holandii, w młynach!) "wyciągają" ciepło z radiatora, ciągnąc ciepłe powietrze i wydmuchując je poza kartę graficzną. Niektóre karty graficzne posiadają tylko radiatory. Istnieje możliwość zakupu lepszego chłodzenia, ale tylko na niektóre karty.

Reszty, takiej jak to że karty graficzne są wykonane z krzemu, są na niej kondensatory, i inne takie nie będę pisał.

 

 

 

 

ROP- Render Out Pixel – Jednostka zajmująca się końcową obróbką piksela oraz zapisaniem do pamięci RAM karty graficznej.

 

TMU- Texture Mapping Unit – Teksturujące jednostki TMU – zajmuje się nakładaniem tekstur.

 

P.S- SP (stream processors) – jednostki „uniwersalne” zastępujące znane z kart GF7/X1 i starszych oddzielne jednostki pixel i vertex shader, spełniają także rolę geometry shader(starsze karty nie dysponują w ogóle tymi jednostkami – jest to nowość w DX10).

 

Proces technologiczny- Technologia wykonania. Im mniejszy procesor tym mniejsza ilość wydzielanego ciepła.

 

Rdzeń – Nazwa kodowa karty graficznej (np. Tahiti, Kepler, Pitcairn).

 

Antyaliasing (AA)- zespół technik w informatyce służących zmniejszeniu błędów zniekształceniowych aliasing, powstających przy reprezentacji obrazu lub sygnału o wysokiej rozdzielczości w rozdzielczości mniejszej.

 

Filtrowanie anizotropowe ( AA ) - technika poprawy jakości tekstur w trójwymiarowej grafice komputerowej, stosowana zwłaszcza dla obiektów obserwowanych pod dużymi kątami, znajdujących się w dużych odległościach od kamery.

 

Overclocking (OC) - zwiększenie częstotliwości bazowej zegara rdzenia, shaderów oraz pamięci w celu zwiększenia wydajności.

 

SLI - technologia pozwalająca na łączenie dwóch, trzech a nawet czterech takich z układem graficznym nVidia. Jeśli połączy się słabszą i lepszą kartę graficzną to układ będzie pracował na mocy tej słabszej (np. robimy SLI z karty A i B. Normalnie karta A uzyskuje 30 punktów, a karta B uzyskuje 45 punktów. Jeśli były by dawie karty B byłoby około 90 punktów. Jednak jeśli połączymy A i B to będzie 60 punktów). Jednak nie wszystkie karty są kompatybilne ze sobą, trzeba mieć co najmniej z tej samej serii (np. można zrobić nVidia 9600GT + 9500GT albo GTX 660 i GTX 670 ale to jest nie opłacalne). Należy pamiętać, że płyta główna musi wspierać tą technologię oraz trzeba mieć odpowiednio mocny zasilacz!

 

CrossFire ( CF ) - technologia pozwalająca na łączenie dwóch, trzech a nawet czterech kart z układem graficznym ATI.Należy pamiętać, że płyta główna musi wspierać tą technologię oraz trzeba mieć odpowiednio mocny zasilacz!

 

Hybrid PhysX - zaawansowana technologia pozwalająca na łączenie kart graficznych nVidia i ATI. Karta nVidii musi mieć co najmniej 64 procesory strumieniowe, a karta ATI musi być wydajniejsza od nVidii. W sterownikach nVidii ustawiamy tak - główny procesor graficzny ATI a procesor PhysX nVidia. Chodzi tu o to, że nVidia wspiera PhysX czyli oblicza fizykę itd, a ATI lepiej renderuje i nie posiada PhysX. W razie problemów proszę tutaj dyskutować.

 

Szyna pamięci - wielkość wyrażana jest w bitach, wielkość szyny wskazuje ile danych jednorazowo może przesłanych pomiędzy rdzeniem karty a pamięcią RAM. Na przykład Radeon 7850 ma szynę 256 bitów, a nVidia 650 Ti 192 bity.

 

CUDA - Jak to nVidia tłumaczy "CUDA jest opracowaną przez firmę NVIDIA, równoległą architekturą obliczeniową, która zapewnia radykalny wzrost wydajności obliczeń dzięki wykorzystaniu mocy układów GPU"

 

 

 

 

 

 

 

 

GPU-Z to darmowy program służący do zobaczenia informacji na temat twojej karty graficznej. W pierwszej zakładce są szczegółowe informacje o twojej GPU, a w drugiej aktualne taktowania, temperaturę, prędkość wentylatorów itp. Moje zdjęcie z zakładki Graphics Card:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Czyli to co tygryski lubią najbardziej Overclocking to inaczej przetaktowywanie, podkręcanie czyli celowe zwiększanie wartości taktowań procesora i pamięci GPU w celu uzyskania większej wydajności. Zatem, najlepszym programem to OC GPU jest moim zdaniem MSI Afterburner. W spoilerze zdjęcie i opis programu.

 

 

Core Voltage to napięcie procesora GPU. Domyślnie zablokowane, można odblokować w Settings jednakże ja tego nie polecam ponieważ można uszkodzić kartę graficzną. To może być przydatne przy ekstremalnym podkręcaniu.

Power Limit służy do zwiększania maksymalnego poboru prądu, np. w przypadku mojej GPU jest to 123 wat, mogęzwiększyć do więcej ale można uszkodzić kartę. Doświadczeni overclockerzy mogą używać takich opcji, aby uzyskać lepsze wyniki.

Core Clock to taktowanie procesora karty graficznej. Jeśli chcemy podkręcać, należy zwiększać wartość o 10, potem kilkanaście minut testować programem MSI Kombustor (ikonka K w prawej strony u góry). Jeśli podczas testu będą wyskakiwać różne artefakty (takie dziwne paski itp), obraz będzie poszarpany itp. To cofnij o 20-30 wartości.

Memory Clock to taktowanie pamięci. Z podkręcaniem tak jak wyżej. Jednak tutaj lepiej uważać, bo pamięci nie są tak bardzo podatne na OC jak procesor, a można trwale uszkodzić swoją GPU.

Fan Speed to prędkość wentylatora. Jeśli nie mamy wentylatora opcja zablokowana lub po prostu nie działa. Domyślna opcja to auto, wtedy wentylator sam się w miarę potrzeby przyśpiesza/zwalnia. Można też ręcznie ustawiać prędkość, jak np. uważasz że temperatura jest zbyt wysoka.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Przy wyborze karty graficznej nie warto patrzyć jedynie na pamięć. Przykładowo, moim zdaniem żałosne karty nVidii z serii GT xxx (nie xxx GT, np. 9800 GT bo to inna seria, starsze aczkolwiek całkiem dobre karty, a te np. 210 GT to nowe, ale bardzo słabe) Nie mają dużo pamięci a szynę pamięci małą, słaby procesor, pamięci dużo ale jest powolna itd. Szyna pamięci to część magistrali odpowiadająca za transmisję właściwych danych. Liczba linii danych, czyli bitów określa szybkość transmisji danych danej magistrali. Dobre karty mają szynę 256 bitów lub więcej. Na tej stronie widnieje ciągle aktualizowany ranking kart graficznych, po prawej stronie, małym szarym druczkiem są starsze odpowiedniki tych kart, też są dobre, mają podobną wydajność a są tańsze, jednak nie zawsze uda się dostać nową kartę. Jednak jeśli masz jakieś wątpliwości, napisz na forum, jaki masz zasilacz, płytę główną oraz ile masz pieniążków. Na pewno ktoś Ci doradzi którą wybrać. Warto również dodać ankietę, jeśli będziesz pytał/a.

 

 

CrossfireX (inaczej po prostu CF) to technologia pozwalająca na łączenie dwóch, trzech a nawet czterech kart z układem graficznym ATI. Od SLI różni się tym że tutaj łączy się karty jak wiadomo Radeony. No i też odpowiednie karty są z odpowiednimi kartami kompatybilne. Oto tabela kompatybilności:

 

 

Dziękuję TrueFaith oraz CiasteczkoMen za przypomnienie mi czego zapomniałem napisać. Dziękuję dla Pingwinek_PL za pozwolenie na umieszczenie tabeli (którą on wcześniej, aczkolwiek po napisaniu tego poradnika tutaj wstawił) z kompatybilnością kart CrossfireX.

[TrueFaith]

A gdzie wspomnienie o szynach, o przepustowości, o procesorach strumieniowych ? Połowy ważnych informacji nie ma. nie napisałeś że GDDR5 są 2x wydajniejsze od GDDR3. Nie wspomniałeś też o typie procesora graficznego (Kepler, Tahiti etc.)

[Flap]

TuT trochę dziwny.... opisałeś tutaj tylko co to jest karta graficzna nie wiem jaki miało to cel

Dodaje do spisu

[CiasteczkoMen]

Za nvidie z seri GT można też uznać np. 9600 GT. Ja bym napisał z serii GT XXX np. GT 240

[Combative]

Napisałem ten poradnik, ponieważ wiele osób wciąż ma wielkie braki na temat kart graficznych, patrzą się tylko na pamięć itd. Po przeczytaniu tego poradnika powinni wiedzieć co nieco.

@TrueFaith

Dzięki, wiedziałem że o czymś zapomnę. Jak jeszcze czegoś wyszukacie to piszcie PW.

@up thx

[Combative]

Odświeżam.

[bobik96]

bardzo ladny poradnik tylko zmien ten kolor.

[Combative]

Kolor moim zdaniem jest dobry, nie wali po oczach. Proszę o wypowiedź innych. A tak w ogóle to dowiedziałeś się coś z poradnika?

[LQS666]

Za bardzo ogólnikowo, ale dla tibijczyków i metińczyków styknie (Y)

[bobik96]

Kolor moim zdaniem jest dobry, nie wali po oczach. Proszę o wypowiedź innych. A tak w ogóle to dowiedziałeś się coś z poradnika?

 

 

dowiedzialem sie to co wiedzialem

a co do koloru to moze jest dobry bo ja na komie siedze i zle mi sie patrzy. pewnie na kompie lepiej. jak naprawie dam edita :P

[Combative]

Xinquo, to czego wg ciebie brakuje?

[TrueFaith]

A gdzie wspomnienie o szynach, o przepustowości, o procesorach strumieniowych ? Połowy ważnych informacji nie ma. nie napisałeś że GDDR5 są 2x wydajniejsze od GDDR3. Nie wspomniałeś też o typie procesora graficznego (Kepler, Tahiti etc.)

 

Tego brakuje. Poczytaj trochę bo walnąć poradnik to nie sztuka Ogólnie więcej szczegółów do tego co napisałeś.

[LQS666]

Xinquo, to czego wg ciebie brakuje?

Tak jak napisałem wiedza którą już opisałeś na to forum styknie

A o czym zapomniałeś?

TrueFaith mniej więcej Ci wyjaśnił. Można jeszcze dodać coś o efektach graficznych FSAA, FA, HDR, T&L, technologiach wykorzystywanych przez nVidie, AMD.. co to jest PhysX, filtrowanie anizotropowe.. antyaliasing, bump maping, coś o SLI i Crossfire, naprawdę sporo można na ten temat jeszcze napisać

[Combative]

O SLI i Crossfire coś napiszę, jak będę miał wenę. Moim zdaniem to co napisałem na to forum wystarczy, i tak nie większość może nie zakapować o co chodzi. To takie podstawowe wiadomości.

[Przekonany]

Nie ciepłowody tylko Heat-pipe'y

[her0es]

poradnik, chyba to nie jest

ale mało napisane o interface pamięci tyle że dobra karty mają 256 bit

pasowało by poruszyć temat AGP, PCI, PCI-e

może o Pixel shader / sharder vertex

directX'y

złącza hdmi dvi vga

[Combative]

@Przekonany

W tłumaczeniu na polski to ciepłowody. Czy jest to rzeczywiście aż tak rażące w oczy i obrażające oryginalną nazwę, i mam to zmienić?

@up

Dzięki, jak będę miał wenę to napiszę

[Przekonany]

@Przekonany

W tłumaczeniu na polski to ciepłowody. Czy jest to rzeczywiście aż tak rażące w oczy i obrażające oryginalną nazwę, i mam to zmienić?

 

No troszkę, bo na każdym forum posługują się ang znaczeniem czyli heat-pipe, a nie ciepłowód.

[Combative]

Dobra, napisałem w nawiasie

[Combative]

Aktualizacja - dodane pojęcia

[Combative]

Aktualizacja - małe poprawki oraz dodana tabela kompatybilności CF.

[JestePecete]

Dość przydatne dla osób nieobeznanych w temacie hardware

I ja bym ci proponował zmienić czcionkę tych napisów bo to tak jakoś wygląda nie za ładnie i kolor na szary/czarny

[Combative]

Wiem że ty tylko chcesz nabić posta, ale... czcionka moim zdaniem jest ok i kolor też, no bo ej czarny/szary na ciemnoszare tło?

[Misiekantos253]

No to popraw jeszcze to:

Mogą być różne typy procesorów, np. Pitcairn, Tahiti,

Bo wprowadzasz ludzi w blad.

 

Dla przypomnienia, sa to nazwy kodowe rdzeni graficznych.

 

 

#EDIT

Nie mają dużo pamięci a szynę pamięci małą, słaby procesor, pamięci dużo ale jest powolna

[Combative]

Poprawione.